بررسی تأثیر موانع، فشارها و توانمندسازها بر رفتار کشاورزان در زمینه کاربست اقتصاد چرخشی با تأکید بر بازیافت ضایعات زراعی- باغی

نوع مقاله : مقاله کامل علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه ترویج و اموزش کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام، ایران

2 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران

3 گروه مدیریت کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

4 گروه کارآفرینی و توسعه روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

10.22069/jead.2026.23647.1904

چکیده

روش‌های تولید در کشاورزی جهانی عمدتاً بر پایه اقتصاد خطی عمل می‌کنند، به این معنا که پس از استفاده، منابع طبیعی به‌عنوان زباله دور ریخته می‌شوند. این روند نه تنها به آلودگی محیط زیست می‌انجامد، بلکه موجب کاهش منابع طبیعی نیز می‌گردد. در مقابل، اقتصاد چرخشی به‌عنوان یک جایگزین نوظهور، بر استفاده بهینه از منابع و کاهش ضایعات از طریق اجاره، استفاده مجدد و بازیافت تأکید دارد. پژوهش حاضر با رویکرد کمی و با هدف بررسی تأثیر موانع، فشارها و توانمندسازها بر رفتار کشاورزان در زمینه کاربست اقتصاد چرخشی، به‌ویژه در بازیافت ضایعات زراعی- باغی در غرب ایران، طراحی شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی کشاورزان دارای ضایعات زراعی- باغی در غرب کشور بود که 384 نفر از آن‌ها به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای با انتساب متناسب انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه‌ای بود که توسط محقق طراحی شده و روایی آن توسط پنج نفر از متخصصان تأیید گردید. پایایی پرسشنامه نیز با استفاده از آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تأیید شد. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد که فشارها (42/0 =γ) و توانمندسازها (258/0 =γ) تأثیر مثبت و معناداری بر رفتار کشاورزان در بازیافت ضایعات دارند، در حالی که موانع (158/0-=γ) تأثیر منفی و معناداری بر آن می‌گذارند. ضریب تبیین (R²) برای رفتار بازیافت 29/0 بود که نشان‌دهنده تأثیر متغیرهای برون‌زا بر رفتار کشاورزان در زمینه بازیافت ضایعات است. این یافته‌ها می‌تواند در طراحی مداخلات مؤثر برای ارتقای رفتار بازیافت ضایعات در کشاورزی، به‌ویژه در ضایعات زراعی- باغی، مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Investigating the impact of barriers, pressures and enablers on farmers' behavior in circular economy application with emphasis on wastes agricultureand garden recycling

نویسندگان [English]

  • marjan vahedi 1
  • Efat Delshad 2
  • Roya Eshraghi Samani 3
  • Homayoon Moradnezhadi 4
1 Department of Agricultural Extension and Education. IL.C, Islamic Azad University, Ilam, Iran
2 Department of Agricultural Extension and Education. IL.C, Islamic Azad University, Ilam, Iran
3 Department of Agricultural Economics, Ka.C., Islamic Azad University, Karaj, Iran.
4 Department of Entrepreneurship and Rural Development, Ilam University, Ilam, Iran.
چکیده [English]

Global agricultural production methods are predominantly based on a linear economy, where natural resources are disposed of as waste after use. This process not only leads to environmental pollution but also causes the depletion of natural resources. In contrast, the circular economy (CE) emerges as a novel alternative, emphasizing optimal resource utilization and waste reduction through leasing, reuse, and recycling. This quantitative study aims to investigate the influence of barriers, pressures, and enablers on farmers' behavior regarding the adoption of CE practices, specifically in recycling agricultural and horticultural waste in Western Iran. The statistical population comprised all farmers generating agricultural/horticultural waste in the western region of the country. A stratified random sample of 384 farmers was selected. Data were collected using a researcher-developed questionnaire, validated by five experts, and its reliability was confirmed using Cronbach's Alpha and composite reliability. Structural Equation Modeling (SEM) results indicated that pressures (γ= 0.42) and enablers (γ= 0.258) have a significant positive effect on farmers' recycling behavior. Conversely, barriers (γ=-0.158) exerted a significant negative influence. The coefficient of determination (R2) for recycling behavior was 0.29, signifying the explanatory power of the exogenous variables on farmers' waste recycling behavior. These findings highlight the critical roles of external influences and obstacles and should inform the design of effective interventions to promote waste recycling behavior in agriculture, particularly concerning crop and orchard residues.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Circular economy
  • waste
  • agriculture
  • sustainability
  • recycling behavior
مطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی
دوره 12، شماره 4 - شماره پیاپی 48
فروردین 1405
صفحه 135-153

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار