تحلیل راهبردی توسعه کشت‌های گلخانه‌ای‌ در استان البرز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

4 دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

10.22069/jead.2026.24069.1928

چکیده

از جمله راهکارهای کارآمد تولید محصولات کشاورزی با رویکرد ارتقای بهره‌وری، توسعه کشت‌های گلخانه‌ای است. در این زمینه، استان البرز، از پتانسیل ویژه‌ای برخوردار است، در عین حال با چالش‌هایی نیز مواجه است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف «تحلیل راهبردی توسعه کشتهای گلخانهای‌ در استان البرز» با رویکرد آمیخته اجرا شد. در فاز کیفی، 17 نقطه قوت، 49 نقطه ضعف، 45 فرصت و 42 تهدید‌ در چهار بعد فنی- تولیدی، اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی با استفاده از تحلیل محتوای دیدگاه 19 نفر از خبرگان شناسایی شد. این افراد با روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع گلوله برفی برای مصاحبه عمیق انتخاب شدند. در فاز کمّی نیز، اقدام به تحلیل سوآت با دریافت نظرات 25 نفر از صاحبنظران و با استفاده از پرسشنامه‌‌ای دوبعدی برای تعیین میزان اهمیت و شدّت عوامل بیرونی و درونی شد. در تحلیل محیط درونی، جمع ضرایب نهایی معادل 804/1- و مؤید غلبه ضعف‌ها بر قوت‌ها بود و در تحلیل فضای بیرونی نیز جمع ضرایب نهایی معادل 109/1- بود که نشان از غلبه تهدیدها بر فرصت‌ها داشت. بر این اساس، 20 راهبرد شامل چهار راهبرد‌ تهاجمی (SO)، پنج راهبرد‌ بازنگری (WO)، چهار راهبرد‌ رقابتی (ST) و هفت راهبرد تدافعی (WT) استخراج شد. تحلیل فضای راهبردی نشان داد که محیط راهبردهای توسعه کشت گلخانه‌ای به‌طور عمده در محدوده‌ تدافعی جای گرفت که در آن، راهبردهایی چون «بهینه‌سازی مصرف آب و انرژی و ارتقای بهره‌وری»، «اجرای الگوی کشت هوشمند»، «اجرای برنامه‌های ترویجی تخصصی»، «استفاده از سیستم‌های مدرن بازاریابی»، «توسعه مدیریت پسماند» و «توسعه سازوکارهای بیمه‌ای» اولویت بیشتری داشتند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Strategic Analysis of Greenhouse Cultivation Development in Alborz Province

نویسندگان [English]

  • Farzad Azadshahraki 1
  • Javad Ghasemi 2
  • Ghasem Zarei 3
  • Hesamedin Gholami 1
  • Parivash Moradi 4
1 Agricultural Engineering Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran
2 Agricultural Education and Extension Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
3 Agricultural Engineering Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran
4 Faculty of Agriculture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Among the effective strategies for agricultural product production aimed at enhancing productivity is the development of greenhouse cultivation. In this context, Alborz Province possesses unique potential; however, it also faces several challenges. Accordingly, the present study aimed at strategic analysis of greenhouse cultivation development in alborz province was conducted using a mixed-methods approach. In the qualitative phase, 17 strengths, 49 weaknesses, 45 opportunities, and 42 threats were identified across four dimensions—technical-production, economic, social, and environmental—through content analysis of the perspectives of 19 experts. These individuals were selected for in-depth interviews using a purposive sampling method of snowball sampling. In the quantitative phase, SWOT analysis was performed by collecting opinions from 25 experts using a two-dimensional questionnaire to determine the significance and intensity of internal and external factors. Overall, the analysis of the internal environment indicated a total final score of -1.804, indicating that weaknesses outweighed strengths, while the analysis of the external environment showed a total final score of -1.109, signifying that threats outnumbered opportunities. Consequently, 20 strategies were extracted, including four aggressive strategies (SO), five revisional strategies (WO), four competitive strategies (ST), and seven defensive strategies (WT). The strategic space analysis revealed that the environment for greenhouse cultivation development strategies predominantly fell within the defensive realm, where strategies such as "optimizing water and energy consumption and enhancing productivity," "implementing intelligent cultivation models," "executing specialized extension programs," "utilizing modern marketing systems," "developing waste management," and "establishing insurance mechanisms" were prioritized.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cropping Pattern
  • Controlled Environments
  • Greenhouse Cultivation
  • Development Strategies
  • Alborz Province

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار