پارادایم کشاورزی چندکارکردی؛ گردشگری روستایی، کلیدی برای توسعه اشتغال پایدار در مناطق روستایی

نوع مقاله: علمی-مروری

نویسنده

دانشیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

چکیده

مناطق روستایی ایران و بخش کشاورزی به علت چالش‌های مختلفی همچون تغییرات آب و هوایی و خشکسالی‌های شدیدتر و با تکرار بیشتر، بحران آب، مهاجرت روستایی و کاهش جمعیت روستایی، فشارهای زیست محیطی به علت استفاده ناکارآمد از نهاده‌های شیمیایی و بازده پایین کشاورزی متداول با بحران و عدم پایداری مواجه هستند. این عرصه های نگرانی بر تحقیقات اخیر و تفکر در مورد مفهوم سازی تغییرات کشاورزی و روستایی تأثیر گذاشته و باعث انتقال پیشنهادی از "تولیدگرایی" به الگوی کشاورزی "پسا تولیدگرایی" یا "کشاورزی چند کارکردی" شده است. بنابراین، کشاورزی چندکارکردی به عنوان رهیافت مشوق توسعه پایدار در مناطق روستایی به نقطه رجوع سیاست‌گذاران روستایی و کشاورزی تبدیل شده است و به منزله یک پارادایم نوین توسعه کشاورزی و روستایی به جهانیان معرفی شده است. هدف این مطالعه توجه به نقش جدید کشاورزی در مناطق روستایی از طریق مرور مفهوم کشاورزی چندکارکردی می‌باشد. سپس مرور نقش گردشگری روستایی به عنوان یکی از نقش‌های چندکارکردی در مزرعه صورت گرفته است. با توجه به چالش‌های مختلف در مناطق روستایی ایران، رویکرد چندکارکردی در مقابل رویکرد متداول می‌تواند فضای کارآفرینی را ترویج و توسعه دهد. در نهایت، پیشنهاد شده است که پذیرش الگوی چندکارکردی در بخش کشاورزی توسط سیاست گذاران، یک ابتکار عمل برای ترویج فضای کارآفرینی در مناطق روستایی است که در نتیجه در عصر تغییرات آب و هوایی، خشکسالی و بحران آب این مناطق را به سمت پایداری حرکت می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


1. افتخاری، ع.ر.، پورطاهری، م. و فضلی، ن. 1393 . تحلیل عوامل مؤثر در توسعه کارآفرینی گردشگری روستایی.
.107-87 :(8) برنامه ریزی و توسعه گردشگری. 3
2. عربیون، ا.، مریدسادات، پ. و عبدالله زاده، غ.م. 1389 . پارادایم کشاورزی چندکارکردی راهبردی برای تحقق
، کشاورزی کارآفرین. همایش ملی سهم کشاورزی و منابع طبیعی در توسعه جمهوری اسلامی ایران در افق 1404
8 مهر ماه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت، رشت.
از دیدگاه متخصصان توسعه کشاورزی و (MFA) 3. علی بیگی، ا.ح. و برزو، غ.ر. 1392 . کشاورزی چندکارکردی
.501 -511 :(3) روستایی ایران. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 44
4. محمودی، م. 1392 . طراحی الگوی ترویج کشاورزی چندکارکردی در استانهای حاشیه دریای خزر. پایان نامه
دکترای تخصصی. دانشگاه تربیت مدرس. دانشکده علوم کشاورزی.
5. Aznar, O., Marsat, J.B., and Rambonilaza, T. 2007. Tourism and landscapes within
multifunctional rural areas: the French case. In Multifunctional Land Use (Pp: 293-303).
Springer, Berlin, Heidelberg, 293-303.
6. Bryden, J., and Bollman, R. 2000. Rural employment in industrialised countries.
Agricultural Economics, 22(2): 185-197.
7. Burton, R.J. 2004. Seeing through the ‘good farmer's’ eyes: towards developing an
understanding of the social symbolic value of ‘productivist’ behaviour. Sociologia Ruralis,
44(2): 195-215.
8. Campanhola, C., and da Silva, J.G. 1999. Tourism in the rural area as a new opportunity for
small farmers. Texto para discussao, IE/UNICAMP, Campinas, (72).
9. Deller, S. 2010. Rural poverty, tourism and spatial heterogeneity. Annals of Tourism
Research, 37(1): 180-205.
10. Egbali, N., and Nosrat, A.B. 2011. Effects of positive and negative rural tourism (case study:
Rural Semnan Province). J. Geography and Regional planning, 4(2): 63.
11. Fagioli, F.F., Diotallevi, F., and Ciani, A. 2014. Strengthening the sustainability of rural
areas: the role of rural tourism and agritourism. Rivista di Economia Agraria/Italian Review
of Agricultural Economics, 69(2-3): 155-169.
12. Festus, I.A., and Omoboye, I.F. 2015. Rural Tourism in Ekiti State, Nigeria: Issues,
Trajectories, Opportunities Entrepreneurship and Implications for Rural Business
Development. American Journal of Tourism Management, 4(1): 18-25.
13. Figueiredo, E., and Raschi, A. 2015. Rural tourism (agri-tourism) and changing urban
demands. Available at:
http://www.agricultureinanurbanizingsociety.com/?p=653#ZHCCGFK8RVpqbVuG.99.
14. Garau, C. 2015. Perspectives on Cultural and Sustainable Rural Tourism in a Smart Region:
The Case Study of Marmilla in Sardinia (Italy). Sustainability, 7(6): 6412-6434.
15. Gerritsen, P. 2014. Working with indigenous women on multifunctionality and sustainable
rural tourism in western Mexico. Journal of Rural and Community Development, 9(3).
16. Hwang, J., and Lee, S. 2015. The effect of the rural tourism policy on non-farm income in
South Korea. Tourism management, 46: 501-513.
17. Pazek, K. Rozman, C., Majkovic, D., Turk, J., Kljajic, M., Skraba, A., Borec, A., Simonic,
P., and Prisenk, J. 2014. Assessment of multifunctional agriculture: Application of selected
multi-criteria methods in case of Slovenia. Bulgarian Journal of Agricultural Science, 20 (No
5) 2014, 1008-1017
18. Karampela, S., Kizos, T., and Spilanis, I. 2016. Evaluating the impact of agritourism on
local development in small islands. Island Studies Journal, 11(1): 161-176.
19. Kizos, T., MARIN‐GUIRAO, J.I., GEORGIADI, M.E., Dimoula, S., Karatsolis, E.,
Mpartzas, A., and Papaioannou, S. 2011. Survival strategies of farm households and
multifunctional farms in Greece. The Geographical J., 177(4): 335-346.
20. Li, X., and Li, Z. 2011. Theory, Tools and Implications of Multifunctional Agriculture for
Chongqing Municipality, Southwest China. In Digital Manufacturing and Automation
(ICDMA), 2011 Second International Conference on (Pp: 1351-1354). IEEE.
21. Lun, L.M., Pechlaner, H., and Volgger, M. 2016. Rural Tourism Development in Mountain
Regions: Identifying Success Factors, Challenges and Potentials. Journal of Quality
Assurance in Hospitality and Tourism, 17(4): 389-411.
22. Madureira, L., and Costa, S. 2009. Multifunctional agriculture as an innovation path for
rural areas. In European Association of Agricultural Economists> 113th Seminar, December
9-11 (p. 601).
23. Moric, I. 2013. The role and challenges of rural tourism development in transition countries:
Montenegro experiences. Turizam, 17(2): 84-95.
24. Muresan, I.C., Oroian, C.F., Harun, R., Arion, F.H., Porutiu, A., Chiciudean, G.O., and Lile,
R. 2016. Local residents’ attitude toward sustainable rural tourism development.
Sustainability, 8(1): 100.
25. Musasa, G., and Mago, S. 2014. Challenges of rural tourism development in Zimbabwe: A
case of the Great Zimbabwe-Masvingo district. African Journal of Hospitality, Tourism and
Leisure, 3(2): 1-12.
26. Nair, V., Mohamed, B., and Chiun, L.M. 2015. Multi-Dimensional Responsible Rural
Tourism Capacity (RRTC) Framework: A Proposed Environmental Responsibility and
Management Model for Malaysia. Asia-Pacific Journal of Innovation in Hospitality and
Tourism (APJIHT), 1(4): 1-17.
27. Neumeier, S., and Pollermann, K. 2014. Rural Tourism As Promoter Of Rural Development–
Prospects And Limitations: Case Study Findings From A Pilot Projectpromoting Village
Tourism. European Countryside, 6(4): 270-296.
28. Nielsen, N.C., Nissen, M.K.A., and Just, F. 2010. Rural tourism–return to the farm
perspective. In 19th Symposium in Tourism and Hospitality Research. Retrieved from
http://academia. edu. documents. s3. amazonaws. com/1857956/Rural_tourism_-
_back_to_farm_perspective_101 (Vol. 125).
29. OECD. 2001. Multifunctionality: Towards an analytical framework. Paris: Organisation for
Economic Co-operation and Development.
30. Ohe, Y. 2007. Multifunctionality and rural tourism: a perspective on farm diversification.
Journal of International Farm Management, 4(1): 18-40.
31. Ramsey, M., and Schaumleffel, N.A. 2006. Agritourism and rural economic development.
Indiana Business Review, 81(3): 6.
32. Rathore, N. 2012. Rural tourism impact, challenges and opportunities. International Journal
of Business Economics and Management Research, 2(2): 252-260.
33. Reeder, R.J., and Brown, D.M. 2005. Recreation, tourism, and rural well-being.
Washington, DC: US Department of Agriculture, Economic Research Service, 7.
34. Renting, H., Rossing, W.A.H., Groot, J.C.J., Van der Ploeg, J.D., Laurent, C., Perraud, D., ...
and Van Ittersum, M.K. 2009. Exploring multifunctional agriculture. A review of conceptual
approaches and prospects for an integrative transitional framework. Journal of
environmental management, 90: 112-123.
35. Schimmenti, E., Daddi, G., Asciuto, A., Borsellino, V., Di Gesaro, M., and D’Acquisto, M.
2016. Explorative study of multifunctional agriculture in a Sicilian inland area. Rivista di
Economia Agraria, 71(1): 423-434.
36. Seuneke, P., Lans, T., and Wiskerke, J.S. 2013. Moving beyond entrepreneurial skills: Key
factors driving entrepreneurial learning in multifunctional agriculture. J. Rural Studies, 32:
208-219.
37. Simkova, E. 2007. Strategic approaches to rural tourism and sustainable development of
rural areas. Agricultural Economics, 53(6): 263-270.
38. Su, B. 2011. Rural tourism in China. Tourism Management, 32(6): 1438-1441.
39. Sznajder, M., Przezbórska, L., and Scrimgeour, F. 2009. Agritourist services and products
(pp. 132-154). Cabi.
40. Trivellas, P., Kakkos, N., Vasiliadis, L., and Belias, D. 2016. Residents’ perceptions toward
cultural, social and economic benefits and costs of tourism industry: An empirical survey. In
Tourism and Culture in the Age of Innovation. Springer, Cham, 171-181.