بررسی الگوهای سنجش سطح پایداری کسب‌و‌کارهای کوچک و متوسط کشاورزی

نوع مقاله: علمی-مروری

نویسندگان

1 گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی. دانشگاه زنجان

2 عضو هیات علمی دانشگاه زنجان

3 گروه ترویج و توسعه روستایی. دانشگاه رازی

4 گروه ترویج. ارتباطات و توسعه روستایی. دانشگاه زنجان

چکیده

بررسی‌ها نشان می‌دهند که در عمل بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک و متوسط ایجاد شده در بخش‌های مختلف از سطح پایداری مناسبی در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی برخوردار نبوده و به دلیل مواجهه با موانع و مشکلات مختلف، رشد و ماندگاری آن‌ها در کشورهای مختلف از جمله ایران با تردیدهای فراوانی همراه شده است. با توجه به اهمیت موضوع، هدف اصلی این مقاله که مبتنی بر مرور وسیع و گسترده ادبیات نظری و تجربی مرتبط و منابع کتابخانه‌ای می‌باشد، بررسی مدل‌ها و الگوهای سنجش سطح پایداری کسب‌و‌کارها بود. مرور ادبیات مرتبط نشان داد که از سوی محققان و پژوهشگران مختلف، مدل-های متنوعی شامل مدل ISO/cd 9004، مدل سرآمدی سازمان، مدل ارزش افزوده برای اجتماع و سهامدار به کمک بازیابی زیست‌محیطی، مدل تجزیه و تحلیل عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و تکنولوژیکی (PEST)، مدل سود سه‌گانه یا خط پایین سه‌گانه (TBL)، مدل سود سه‌گانه و چهار جنبه پشتیبان (TBL+ 4 Facets)، مدل 3P، الگوی طرح گزارش جهانی (GRI) و مدل خانه مدیریت زنجیره تأمین پایدار، جهت سنجش پایداری کسب‌و‌کارها ارائه شده است. براساس نتایج مرور ادبیات، در اکثر مدل‌ها و الگوهای مطرح شده، سه بعد پایداری اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی، در قالب رویکرد جامع و سیستمی مورد توجه قرار گرفته است.لذا، اهداف پایداری در کسب‌و‌کارهای کوچک و متوسط ایجاد تعادل بین سلامت اجتماعی، کیفیت زیست‌محیطی و رفاه اقتصادی است.

کلیدواژه‌ها


-1 آذر، ع.، صادقی، آ و کردنائیچ، ا. 1391 . اولویتبندی عوامل مؤثر بر موفقیت کسبوکارهای کوچک و متوسط
.165-184 :(2) حوزه فناوریهای برتر- رویکرد فرایند تحلیل شبکهای فازی. فصلنامه توسعه کارآفرینی، 5
-2 بدری، س. ع. و رکنالدین افتخاری، ع. 1382 . ارزیابی پایداری: مفهوم و روش. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی،
.9-34 :69
-3 پارساپور، س.، براتی، ج. و رسولزاده، م. 1396 . عوامل اثرگذار بر پایداری بنگاههای کوچک و کارآفرین، مورد
.41-60 :(1) مطالعه: بنگاههای صنعتی شهرستان مشهد. فصلنامه توسعه کارآفرینی، 10
مطالعه موردی ) SME در UNIDO -4 حجی، ر. و پاسبانی، م. 1388 . مطالعه روش توسعه خوشه صنعتی با رویکرد
.31-53 :(8) تولیدکنندگان قطعات خودرو استان آذربایجان شرقی). فصلنامه مدیریت صنعتی، 4
.1-5 : -5 خدامیپور، ا. و شفیعی همتآباد، ح. 1392 . پایداری شرکتها و اندازهگیری آن. ماهنامه حسابرس، 69
-6 خسروبیگی، ر.، شایان، ح.، سجاسیقیداری، ح. و صادقلو، ط. 1390 . سنجش و ارزیابی پایداری در مناطق
:(1) روستایی با استفاده از تکنیک تصمیمگیری چند متغیره فازی – تاپسیس. فصلنامه پژوهشهای روستایی، 2
.151-185
-7 خیاطیان، م. ص.، الیاسی، م. و طباطبائیان، س. ح. 1395 . الگوی پایداری شرکتهای دانش بنیان در ایران. فصلنامه
.99-49 :(2) سیاست علم و فناوری، 8
-8 رضائیمنش، ب.، محمدنبی، س. و محمدنبی، س. 1391 . کاربرد مدیریت دانش در سنجش درجه بلوغ سازمانی.
.985-1009 :(4) فصلنامه پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، 27
-9 رکنالدین افتخاری، ع. و آقایاریهیر، م. 1386 . سطحبندی پایداری توسعه روستایی (مطالعه موردی: بخش هیر).
.31-44 : فصلنامه پژوهشهای جغرافیایی، 61
-10 رکنالدین افتخاری، ع.، ایمانیخوشخو، م. ح.، پورطاهری، م. و پورجمعلویجه، ا. 1394 . تحلیل بعد اجتماعی
مدیریت کارآفرینی پایدار در صنعت هتلداری (مورد مطالعه: هتلهای 4 و 5 ستاره شهر تهران). دو فصلنامه
.139-163 :(6) مطالعات اجتماعی گردشگری، 3
-11 زاهدی مازندرانی، م. ج. 1383 . ضرورتهای کارکردی توسعه اشتغال در بخش کشاورزی. فصلنامه اقتصاد
.41-67 :(45) کشاورزی و توسعه. 12
-12 سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران. 1393 . عارضهیابی صنایع کوچک و متوسط. گزارش پژوهشی،
تهران، سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران.
-13 سپهپناه، م. و موحدی، ر. 1394 . کارآفرینی پایدار رویکردی نو در کشاورزی. فصلنامه کارآفرینی در کشاورزی، 2
.19-36 :(1)
-14 شریفزاده، م. ش. 1393 . کشاورزی پایدار کارآفرینانه: در جستجوی رهیافتی مقتضی برای تسهیل توسعه کسبو-
.103-129 :(1) کارهای کارآفرینانه کشاورزی. فصلنامه کارآفرینی در کشاورزی، 1
-15 عبدالهزاده، غ. ح.، شریفزاده، م. ش. و خواجهشاهکوهی، ع. ر. 1394 . ارزیابی و مقایسه سطوح پایداری در نظام
.111-135 :(3) تولید برنج شهرستان ساری. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 4
-16 عقیلی، ف.، طیبی، س. ک.، زمانی، ز. و ابراهیمی، ن. 1391 . اثر کارآفرینی و توسعه بنگاههای کوچک و متوسط بر
.145 -164 :(2) اشتغال: تجربه چند کشور منتخب در حال توسعه. فصلنامه توسعه کارآفرینی، 5
-17 عمانی، ا. ر. 1396 . تحلیل پایداری نظام تولیدی صیفیکاران از راه تحلیل بیزی الگوهای پروبیت فضایی. فصلنامه
.133-152 :(2) تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 9
-18 فرجادی، غ. ع. و عبادی، ح. 1387 . بازار کار، اشتغال و بیکاری در اقتصاد ایران. موسسه عالی پژوهش در برنامه-
ریزی و توسعه.ا نتشارات تهران. تهران.
-19 فیضپور، م. ع.، سعیدا اردکانی، س. و پوشدوزباشی، ه. 1390 . بررسی تأثیر حیات بنگاههای جدیدالورود
1375 . فصلنامه توسعه - کوچک و متوسط در تغییرات اشتغال: تجاربی از صنعت نساجی ایران طی دوره 1384
.67-86 :(14) کارآفرینی، 4
-20 مرادی، م. ع. 1394 . محیط کسبوکار: نظریهها، شاخصها و تکنیکها. چاپ دوم، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
.54-62 : -21 مشیرزاده، ه. 1391 . پایداری شرکتی. ماهنامه حسابرس، 59
-22 ملاشاهی، غ.، ظریفیان، ش. و سارانی، و. 1394 . عوامل مؤثر بر موفقیت کسبوکارهای کوچک و متوسط زراعی و
.739-748 :(4) 46 - باغی شهرستان زابل. فصلنامه تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 2
-23 نادری مهدیی، ک. 1393 . راهنمای کارآفرینی و خوداشتغالی. چاپ اول، انتشارات مصفای الوند، همدان.
-24 نکویینائینی، س. ع.، قنبری، ی. و برقی، ح. 1395 . سنجش پایداری نظامهای بهرهبرداری موجود در بخش
کشاورزی استان اصفهان(خردهدهقانی، تعاونی تولید روستایی و شرکت سهامی زراعی). فصلنامه جغرافیا و
.39-53 : پایداری محیط، 20
-25 یگانه، ل.، نوری، ر.، جعفرینیا، س. و یگانه، ر. 1396 . تحلیل وضعیت پایداری دانشی بنگاههای اقتصادی.
.249 -270 : فصلنامه مطالعات مدیریت راهبردی، 29
26- APO. 2003. Development of agribusiness enterprises (editted by Robert Oliver). Report
of the APO Seminar on Development of Agribusiness Enterprises, Indonesia, 20–24
November 2000, Asian Productivity Organization, Tokyo.
27- Atkinson, G. 2010. Measuring corporate sustainability. Journal of Environmental
Planning and Management, 43 (2): 235-252.
28- Bagheri, A. and Shabanali Fami, H. 2016. Potato growers’ risk perception: A Case Study
in Ardabil Province of Iran. J. Agr. Sci. Tech., 18: 55-65.
29- Carter, C.R. and Rogers, D.S. 2008. A framework of sustainable supply chain
management: moving toward new theory. International Journal of Physical Distribution and
Logistics Management, 38 (5): 360-387.
30- Christina, B., Neelufer, A. and AlAmri, S. 2014. Challenges and barriers encountered by
the SMEs owners in Muscat. Journal of Small Business and Entrepreneurship Research,
12(3): 1-13.
31- Elkington, J. 1999. Toward a sustainable corporation: win-win-win business strategies
for sustainable development. California Management Review.
32- Freeman R.E. 1984. Strategic management: A stakeholder perspective. Boston, MA:
Piman, United States.
33- Grayson, D., Lemon, M., Slaughter, S., Rodriguez, M.A., Jin, Z. and Tay, S. 2008. A new
mindest for corporate sustainability. A white paper sponsored by BT and Cisco, 1-27.
34- Gupta, S. and Kumar, V. 2013. Sustainability as corporate culture of a brand for
superior performance. Journal of World Business, 48: 311-320.
35- Hallback, J. and Gabrielsson, P. 2013. Entrepreneurial marketing strategies during the
growth of international new ventures originating in small and open economies. International
Business Review, 22: 1008- 1020.
36- Isaksson, R. and Steimle, U. 2009. What does GRI-reporting tell us about corporate
sustainability?. The TQM Journal, 21 (2): 168-181.
37- Ismail, M.D., Ahmad Domil, A.K. and Isa, A.M. 2014. Managerial competence,
relationship quality and competitive advantage among SME exporters. Procardia of Social
and Behavioral Sciences, 115: 138-146.
38- Jaonsson, J., Nilsson, J., Modig, F. and Hed val, G. 2017. Commitment to sustainability in
small and medium-sized enterprises: The influence of strategic orientations and management
values. Business Strategy and the Environment, 26: 69-83.
39- Jonas, J. and Eriksson, S. 2007. Sustainable business at small and medium-sized
enterprises (SMEs) the case of Coffee Queen AB. Master of Thesis, Department for Business
Administration and Economics, CTFKarlstads University, Spring 2007.
40- Matlay, H. 2011. Training in small businesses. Vocational Education and Training–
Industry and Employers. 337-342.
41- Mitchell, R., Agle, B., Chrisman, J., and Spence, L.J. 2011. Toward a theory of
stakeholder salience in family firms. Business Ethics Quarterly, 21 (2): 235-255.
42- Mohanty, S.K. 2006. Fundamentals of entrepreneurship. Prentice Hall of India, New
Delhi.
43- Ness, B., Urbel-Piirsalu, E., Anderbery, S. and Olsson, L. 2007. Categorizing tools for
sustainability assessment. Ecological Economics, 60: 498 – 508.
44- Nyroun, B. 2005. Management for small and medium enterprises. National University of
singapoor.
45- Parrish. B.D. 2010. Sustainability-driven entrepreneurship: Principles of organization
design. Journal of Business Venturing, 25: 510-523.
46- Rezaei, R., Karimi, A., Mangeli, N. and Safa, L. 2017. Effect of entrepreneurial
orientation and marketing capabilities on greenhouse businesses performance in Jiroft
county, Iran. J. Agr. Sci. Tech., 19: 21-34.
47- Saunders, M. 2002. Research methods for business students, Prentice Hall SWOT
analysis (strategic Management), Available at: http://www.businessballs.com.
48- Schultink, G. 2000. Critical environmental indicators: Performance indices and
assessment models for sustainable rural development planning. Ecological Modelling, 130:
47-58.
49- Skibinski, A. and Sipa, M. 2015. Sources of innovation of small businesses: Polish
perspective. Procedia Economics and Finance, 27: 429–437.
50- Spence, L.J. 2015. Primer business sustainability for small and medium enterprises
(SMEs). Network for Business Sustainability. Available at: http://nbs.net/is-the-customerreally-
king-a-closer-look-at-key-stakeholders-for-smes/.
51- Štreimikienė, D., Girdzijauskas, S. and Stoškus, L. 2009. Sustainability assessment
methods and their application to harmonization of policies and sustainability monitoring.
Environmental Research, Engineering and Management, 48: 51-62.
52- TC 176, SC3, ISO 9004 .2007. International organization for standardization.
53- Teuteberg, F. and Wittstruck, D. 2010. A systematic review of sustainable supply chain
management. MKWI, Betriebliches Umwelt- und Nachhaltigkeitsmanagement, 1001- 1015.
54- Zarafshani, K., Sahraee, M. and Helms, M. 2015. Strategic potential of the vermicompost
agribusiness in Iran: A SWOT analysis. J. Agr. Sci. Tech., 17: 1393-1408.