دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگانمطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی2821-097213120260522Key Drivers of Sustainability in Rural Home-Based Businesses Supported by Financial Assistance in Golestan Provinceمحرکههای تأثیرگذار در پایدارسازی مشاغل خانگی روستایی حاصل از تسهیلات حمایتی در استان گلستان124768710.22069/jead.2026.23715.1912FAمحمدرضاشهرکیپژوهشگر اکوسیستمهای کارآفرینی، استانداری گلستان، گلستان، ایران.معصومهامیریپژوهشگر کارآفرینی زنان و هنرآموز آموزش و پرورش استان گلستان، ایران.زهراسنبلیگروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران.حسینارجونیگروه مدیریت دولتی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.الههیزدیگروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران.Journal Article20251025The sustainability of rural home-based businesses is recognized as an effective strategy for poverty alleviation, economic empowerment of households, and prevention of rural migration. Achieving this sustainability requires precise identification of key drivers influencing the utilization of support facilities. This study aims to identify the critical factors contributing to the stabilization of rural home-based businesses supported by financial aid in Golestan Province. Employing a descriptive-analytical method and a futures studies approach, the research targeted two main groups: business and entrepreneurship experts, and rural home-based business owners who had received support. A total of 50 participants were selected purposefully based on professional criteria. Data collection was conducted using a researcher-developed questionnaire, derived from 20 final indicators identified through the Delphi method. The matrix-based questionnaire assessed interrelations among indicators using a scoring scale from zero to three. Data were recorded in Excel and analyzed structurally using MICMAC software. Findings revealed that three internal factors—“easy access to local microfinance funds,” “flexible repayment plans aligned with seasonal income,” and “role modeling of successful villagers” each with a score of 586, had the highest direct impact. Among external factors, “facilitating access to bank loans” (score: 544), “targeted allocation of credits,” and “establishment of collective product dispatch centers” (score: 527) were identified as the most influential. Based on these results, strengthening local financial institutions, designing seasonal repayment models, and developing marketing and cultural infrastructure are essential for the long-term sustainability of rural home-based businesses.پایداری مشاغل خانگی روستایی بهعنوان یکی از راهبردهای مؤثر در کاهش فقر، توانمندسازی اقتصادی خانوارها و جلوگیری از مهاجرت روستایی، نیازمند شناسایی دقیق محرکههای مؤثر در بهرهبرداری از تسهیلات حمایتی است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی محرکههای مؤثر در پایدارسازی مشاغل خانگی روستایی حاصل از تسهیلات حمایتی در استان گلستان انجام شده است. این تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر رویکرد آیندهپژوهی است. جامعه آماری شامل دو گروه اصلی کارشناسان حوزه کسبوکار و کارآفرینی و همچنین صاحبان مشاغل خانگی روستایی دریافتکننده تسهیلات حمایتی بوده که از میان آنها ۵۰ نفر بهصورت هدفمند و بر اساس معیارهای تخصصی انتخاب شدند. دادهها از طریق پرسشنامه محققساخت، مبتنی بر ۲۰ شاخص نهایی استخراجشده از روش دلفی گردآوری شد. پرسشنامه بهصورت ماتریسی طراحی گردید و امتیازدهی بین صفر تا سه انجام شد. دادههای حاصل در نرمافزار Excel ثبت و تحلیل ساختاری روابط میان شاخصها با بهرهگیری از نرمافزار MICMAC صورت گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که در فرآیند پایدارسازی مشاغل خانگی روستایی، سه عامل درونروستایی شامل «دسترسی آسان به صندوقهای خرد محلی» و «انعطاف در بازپرداخت اقساط متناسب با درآمد فصلی» هر یک با امتیاز 586، بیشترین تأثیر مستقیم را داشتهاند. در بخش برونروستایی نیز، «تسهیل فرآیند دریافت تسهیلات بانکی» با امتیاز 544، و «تخصیص اعتبارات هدفمند» و «ایجاد مراکز تجمیعی برای ارسال محصولات» با امتیاز 527، بهعنوان مؤثرترین محرکهها شناسایی شدند. با توجه به نتایج پژوهش، تقویت نهادهای مالی بومی و طراحی الگوهای بازپرداخت متناسب با درآمد فصلی، همراه با توسعه زیرساختهای بازاریابی، از الزامات کلیدی پایداری مشاغل خانگی روستایی است.https://jead.gau.ac.ir/article_7687_731844ba9d95bb9517cf333636133894.pdfدانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگانمطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی2821-097213120260522Succession in Family Handicraft Businesses in Interaction with the Tourism Industry (Dezful County as a Case Study)جانشینپروری در کسبوکارهای خانوادگی صنایع دستی در تعامل با صنعت گردشگری (مورد مطالعه: شهرستان دزفول)2546769010.22069/jead.2026.24488.1950FAمرتضیبذرافشانگروه مدیریت گردشگری و هتلداری، دانشکده گردشگری، مجتمع آموزش عالی بم، بم، ایران.0000-0001-6134-856Xسجادفردوسیگروه مدیریت و اقتصاد گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه تهران، تهران، ایران.Journal Article20260123Family handicraft businesses, despite their undeniable role in preserving cultural heritage, creating employment, and linking with tourism, face the risk of decline and obsolescence due to the lack of systematic succession planning programs. However, limited research has addressed the factors influencing succession in this sector. Aiming to fill this gap, the present study sought to identify, hierarchically structure, and determine the positions of key factors influencing the development of family handicraft businesses based on a succession approach in Dezful County. This study employed a mixed-methods design. In the qualitative phase, data were collected through semi-structured interviews with 24 experts and practitioners in the handicraft sector in Dezful County; thematic analysis was then used to extract 10 key factors. In the quantitative phase, Interpretive Structural Modeling (ISM) and MICMAC analysis were applied. The findings revealed that “technical skill assessment” and “managerial and motivational skill assessment” acts as independent, root driving factors that provide the basis for developing capable successors and guide other factors. “Technical and managerial training,” “participation in operational and strategic decision-making,” and “performance and quality evaluation” play intermediary and linking roles, while “market development” and “product and service innovation” were identified as dependent factors, and “consolidation of position and independent growth” was recognized as the most dependent factor and the final output of the system. Systematic implementation of this framework can preserve the authenticity and traditional skills of handicrafts, ensure successful intergenerational transfer, and contribute to the sustainable socio-economic development of rural and underprivileged areas.کسبوکارهای خانوادگی صنایع دستی با وجود نقش انکارناپذیر در حفظ میراث فرهنگی، اشتغالزایی و پیوند با گردشگری، بهدلیل فقدان برنامههای نظاممند جانشینپروری، با خطر فراموشی و افول روبهرو هستند. با این حال، پژوهشهای اندکی به شناسایی عوامل مؤثر بر جانشینپروری در این بخش پرداختهاند. این پژوهش با هدف پر کردن این خلأ، به شناسایی، سطحبندی و تعیین جایگاه عوامل کلیدی مؤثر بر توسعه کسبوکارهای خانوادگی صنایع دستی مبتنی بر رویکرد جانشینپروری در شهرستان دزفول انجام شد. پژوهش حاضر به روش آمیخته انجام شده است؛ در مرحله کیفی، دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته با 24 نفر از کارشناسان و همچنین شاغلین حوزه صنایع دستی در شهرستان دزفول گردآوری گردید؛ سپس به روش تحلیل مضمون، ۱۰ عامل کلیدی استخراج شد. در مرحله کمّی، مدلسازی ساختاری تفسیری و تحلیل میک مک بهکار گرفته شد. یافتهها نشان دادند که عوامل «ارزیابی مهارت فنی» و «ارزیابی مهارت مدیریتی و انگیزشی» به عنوان پیشرانهای ریشهای و مستقل عمل کردهاند و زمینه شکلگیری جانشینان توانمند و هدایت سایر عوامل را فراهم میکنند. عوامل «آموزش فنی و مدیریتی»، «مشارکت در تصمیمگیریهای عملیاتی و استراتژیک» و «ارزیابی عملکرد و کیفیت» نقش واسطهای و پیوندی دارند، در حالی که عوامل «گسترش بازار» و «نوآوری در محصول و خدمات» به عنوان عوامل مستقل و «تثبیت جایگاه و رشد مستقل» به عنوان وابستهترین عامل و خروجی نهایی سیستم شناسایی شد. اجرای نظاممند این چارچوب میتواند ضمن حفظ اصالت و مهارتهای سنتی صنایع دستی، انتقال موفق بیننسلی را تضمین کند و به توسعه پایدار اقتصادی-اجتماعی مناطق روستایی و کمتربرخوردار کمک کند.https://jead.gau.ac.ir/article_7690_d625a32fd13e7083351a89a7979c731f.pdfدانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگانمطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی2821-097213120260522Factors Influencing the Development of Indigenous Handicrafts Businesses based on the Creative Economy Approach: A Study in the Context of Cultural Tourism (Savadkuh County as a Case Study)عوامل موثر بر توسعه کسبوکارهای صنایعدستی بومی مبتنی بر رویکرد اقتصاد خلاق: مطالعهای در بستر گردشگری فرهنگی (مورد مطالعه: شهرستان سوادکوه)4768768910.22069/jead.2026.24304.1940FAسعیدهاسماعیلیگروه مدیریت و اقتصاد گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه تهران، تهران، ایراننرگسرحیمی طاقانکیگروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایرانسجادفردوسیگروه مدیریت و اقتصاد گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20251122Despite the rich potential of indigenous handicrafts in Savadkuh County, these businesses face serious challenges such as declining demand, weak innovation and marketing, and the lack of a localized development model. Although increasing emphasis has been placed on the creative economy as a framework for linking culture and economic development, a significant research gap remains regarding integrated models for developing indigenous handicraft businesses within cultural tourism. This study aims to identify the factors influencing the development of these businesses through a creative economy approach to promote cultural tourism in Savadkuh County. The research adopted a qualitative approach using thematic analysis. Data were collected through in-depth interviews with 19 experts and specialists in art, handicrafts, tourism, and culture. Participants were selected based on relevant academic qualifications, professional experience (minimum three years), and practical expertise. Theoretical saturation was reached after the fifteenth interview. The analysis identified 36 basic themes, 12 organizing themes, and 6 global themes: “Product and Design Innovation,” “Creative Marketing and Product Introduction,” “Creative Tourism and Participatory Experience,” “Local Empowerment and Skill Development,” “Cultural Networking and Collaboration,” and “Creative Economy and Cultural Sustainability.” The study’s contribution is presenting an integrated, localized framework explaining the dynamic interaction among these six dimensions. Unlike previous studies that merely listed factors, this research proposes a model of creative interaction among innovation, culture, the market, and the local community. Its main theoretical implication is the conceptualization of a “localized creative economy” as a model for simultaneous economic value creation and cultural reproduction in less-developed regions.علیرغم ظرفیتهای غنی صنایعدستی بومی در شهرستان سوادکوه، این کسبوکارها با چالشهای جدی نظیر کاهش تقاضا، ضعف نوآوری و بازاریابی، و فقدان الگوی بومی توسعه مواجهاند. با وجود تأکید روزافزون بر رویکرد اقتصاد خلاق بهعنوان چارچوبی نوین برای پیوند فرهنگ و توسعه اقتصادی، شکاف پژوهشی قابلتوجهی در خصوص مدلهای یکپارچه توسعه کسبوکارهای صنایعدستی بومی در بستر گردشگری فرهنگی وجود دارد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه این کسبوکارها با رویکرد اقتصاد خلاق در جهت توسعه گردشگری فرهنگی در شهرستان سوادکوه است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. دادهها از طریق مصاحبههای عمیق با ۱۹ نفر از خبرگان، پژوهشگران و متخصصان حوزههای هنر، صنایعدستی، گردشگری و فرهنگ گردآوری شد. مشارکتکنندگان بر اساس ترکیبی از معیارهای تحصیلات مرتبط، سابقه حرفهای (حداقل ۳ سال) و تجربه عملی انتخاب شدند. اشباع نظری دادهها پس از مصاحبه پانزدهم حاصل شد. در فرآیند تحلیل، ۳۶ مضمون پایه، ۱۲ مضمون سازماندهنده و ۶ مضمون فراگیر شامل «نوآوری در محصول و طراحی»، «بازاریابی خلاق و معرفی محصول»، «گردشگری خلاق و تجربه مشارکتی»، «توانمندسازی و توسعه مهارت محلی»، «شبکهسازی و همکاری فرهنگی» و «اقتصاد خلاق و پایداری فرهنگی» شناسایی شد. نوآوری پژوهش در ارائه چارچوبی یکپارچه و بومی از تعامل پویای میان این ابعاد ششگانه است که برخلاف مطالعات پیشین، صرفاً به فهرستسازی عوامل بسنده نکرده، بلکه الگویی از همکنش خلاقانه میان نوآوری، فرهنگ، بازار و جامعه محلی ارائه میدهد. دلالت نظری اصلی این چارچوب، صورتبندی «اقتصاد خلاق بومی» بهمثابه الگویی برای همزمانی ارزشآفرینی اقتصادی و بازتولید فرهنگی در مناطق کمتربرخوردار است.https://jead.gau.ac.ir/article_7689_d7a3cf1d197cafa3fb910810269574ed.pdfدانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگانمطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی2821-097213120260522Investigation of Comparative Advantage and Private and Social Profitability of Major Agricultural Products in Gorgan Countyبررسی مزیت نسبی و سودآوری فردی و اجتماعی محصولات عمده زراعی شهرستان گرگان6984725810.22069/jead.2025.23129.1875FAانوشهمهذبیدانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگانرامتینجولاییگروه اقتصاد کشاورزی، داتشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگاناعظمرضاییگروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگانحسینآزادیاستاد گروه جغرافیا، دانشکده علوم، دانشگاه گنت، گنت، بلژیکشهرزادمیرکریمیدانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگانJournal Article20241229This study examines the comparative advantage and private and social profitability of major crop production in Gorgan County during the 2022-2023 cropping season using the Policy Analysis Matrix (PAM). The required data were obtained from the production cost database of the Ministry of Agriculture Jihad, the FAO, and the NETWAT software. The indices analyzed include Domestic Resource Cost (DRC), Nominal Protection Coefficient (NPC), Effective Protection Coefficient (EPC), private profitability, and Net Social Profitability (NSP). The results indicate that, based on the DRC index, the production of high-yield rice, premium rice, soybeans, wheat, and canola has a comparative advantage, whereas cotton and potato production lack this advantage. The NPC index reflects indirect subsidies for the producers of all crops except rice farmers.<br />Furthermore, the EPC index shows that the government supports the input and output markets for all crops except premium rice. According to the NSP index, soybean, wheat, and canola production have positive social profitability, while cotton and potato production exhibit negative social profitability. Rice production demonstrates the highest private and social profitability, with high-yield rice outperforming premium rice in private profitability due to higher yields and lower costs. Based on the findings, the production or expansion of soybean, wheat, and canola cultivation is recommended, while increasing the cultivation area of potatoes and cotton is not advisable under current conditions. It is advised that regional cropping patterns be designed and implemented with due consideration of the comparative advantage and private and social profitability of agricultural crop production.این پژوهش به بررسی مزیت نسبی و سودآوری فردی و اجتماعی تولید محصولات عمده زراعی شهرستان گرگان در سال زراعی 1402-1401 با استفاده از ماتریس تحلیل سیاستی (PAM) پرداخته است. دادههای مورد نیاز از بانک هزینه تولید وزارت جهاد کشاورزی، سازمان FAO و نرمافزار NETWAT استخراج شده است. شاخصهای مورد بررسی، هزینه منابع داخلی(DRC)، ضریب حمایت اسمی(NPC)، ضریب حمایت مؤثر (EPC)، سودآوری فردی و سودآوری خالص اجتماعی (NSP) بودهاند. نتایج نشان میدهد که بر اساس شاخص DRC، تولید محصولات برنج پرمحصول، برنج مرغوب، سویا، گندم و کلزا دارای مزیت نسبی است، اما تولید پنبه و سیبزمینی فاقد این مزیت است. شاخصNPC بیانگر ارائه یارانه غیرمستقیم به تولیدکنندگان تمامی محصولات به جز برنجکاران است. همچنین، شاخصEPC نشان میدهد دولت در بازار نهاده و محصول از تولید تمامی محصولات به جز برنج مرغوب حمایت میکند. براساس شاخص NSP، تولید سویا، گندم و کلزا سودآوری اجتماعی مثبت دارد، در حالی که سودآوری اجتماعی پنبه و سیبزمینی منفی است. تولید برنج بیشترین سودآوری فردی و اجتماعی را دارد و برنج پرمحصول، به دلیل عملکرد بالاتر و هزینه کمتر، از نظر سودآوری فردی نسبت به برنج مرغوب برتری دارد. با توجه به نتایج، تولید یا افزایش سطح زیر کشت سویا، گندم و کلزا بلامانع است، در شرایط فعلی افزایش سطح زیر کشت سیبزمینی و پنبه توصیه نمیشود. برای بهبود راندمان آبیاری استفاده از فناوریهای نوین و مدیریت منابع آب ضروری است. پیشنهاد میگردد حین تدوین الگوی کشت هر منطقه، مزیت نسبی و سودآوری فردی و اجتماعی تولید در نظر گرفته شود.https://jead.gau.ac.ir/article_7258_f96b30e36e69208f3af6799eeda542f0.pdfدانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگانمطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی2821-097213120260522Factors Influencing Sustainable Entrepreneurial Intention among Students of Razi University: Application of the Extended Theory of Planned Behaviorعوامل مؤثر بر قصد کارآفرینی پایدار در میان دانشجویان دانشگاه رازی؛ کاربست نظریه بسطیافته رفتار برنامهریزیشده85109774310.22069/jead.2026.24790.1966FAکیومرثرنگینگروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.احسانخسرویگروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.0000-0002-4143-090Xمرضیهمرادیگروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.Journal Article20260611This study was conducted to investigate the factors affecting sustainable entrepreneurial intention among students of Razi University using an extended theory of planned behavior. This research was applied in terms of purpose, quantitative in approach, and descriptive–survey of correlational type in terms of data collection. The statistical population included all undergraduate students of Razi University in the first semester of the 2025–2026 academic year (N = 8000). The sample size was estimated using Cochran's formula, and finally 414 individuals were selected using random cluster sampling. The data collection instrument was a standard, extended, and modified questionnaire whose validity and reliability were examined and confirmed. Data were analyzed in two parts: descriptive statistics (including mean, etc.) and inferential statistics (structural equation modeling) using SPSS20 and Smart PLS4 software. The results showed that perceived behavioral control (β = 0.402), self-efficacy (β = 0.354), and attitude toward sustainable entrepreneurship (β = 0.277) were the most important predictors of sustainable entrepreneurial intention. Finally, the research model explained 39.8% of the variance in sustainable entrepreneurial intention. Based on the results, improving sustainable entrepreneurial behavior in universities requires actions such as strengthening perceived behavioral control by increasing access to entrepreneurial resources and opportunities, enhancing self-efficacy through skill-based and experiential training, and improving attitudes by explaining the advantages and benefits of sustainable entrepreneurship. Appropriate policymaking, including resource allocation and holding educational workshops aimed at improving sustainable entrepreneurial behavior in universities, is recommended.پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر قصد کارآفرینی پایدار در میان دانشجویان دانشگاه رازی با کاربست نظریه بسطیافته رفتار برنامهریزیشده انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی؛ از لحاظ رویکرد، کمی و برحسب گردآوری دادهها، توصیفی– پیمایشی از نوع همبستگی بود. جامعۀ آماری شامل تمامی دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه رازی در نیم سال اول تحصیلی ۱۴۰5–۱۴۰4 بود (8000 =N). حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران برآورد و در نهایت با استفاده از روش نمونهگیری خوشهای تصادفی تعداد 414 نفر انتخاب گردید. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه استاندارد بسط و تعدیلیافته بود که روایی و پایایی آن بررسی و تأیید شد. دادهها در دو بخش آمار توصیفی (شامل میانگین و...) و آمار استنباطی (مدلسازی معادلات ساختاری) با استفاده از نرمافزارهای SPSS20 و Smart PLS4 تجزیهوتحلیل شدند. نتایج نشان داد کنترل رفتاری ادراکشده (402/0β=)، خودکارآمدی (354/0β=) و نگرش نسبت به کارآفرینی پایدار (277/0β=) مهمترین عوامل پیشبینیکننده قصد کارآفرینی پایدار بودند. در نهایت مدل پژوهش توانست 8/39 درصد از واریانس قصد کارآفرینی پایدار را تبیین کند. بر اساس نتایج، برای بهبود رفتار کارآفرینانه پایدار در دانشگاهها نیازمند اقداماتی از قبیل تقویت کنترل رفتاری ادراکشده از طریق افزایش دسترسی به منابع و فرصتهای کارآفرینانه، همچنین ارتقای خودکارآمدی از طریق آموزشهای مهارتی و تجربهمحور و در نهایت بهبود نگرش از طریق تشریح مزایا و منفعتهای کارآفرینی پایدار میباشد. سیاستگذاری مناسب از جمله تخصیص منابع و برگزاری کارگاههای آموزشی با هدف بهبود رفتار کارآفرینانه پایدار در دانشگاهها پیشنهاد میگردد.https://jead.gau.ac.ir/article_7743_1084d46b7d0c5210d803fcaaf9c6f6ce.pdfدانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگانمطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی2821-097213120260522Pathology of Setting up and Developing Local Markets for Small Businesses and Cooperatives of Rural and Nomadic Women in Iranآسیبشناسی راهاندازی و توسعهی بازارهای محلی برای کسب و کارهای خُرد و تعاونیهای زنان روستایی و عشایر ایران111136779610.22069/jead.2026.24810.1969FAکوهسارخالدیاستادیار پژوهشی، گروه پژوهشی مدیریت کلان بخش کشاورزی، موسسه پژوهشهای برنامهریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعهی روستایی، تهران، ایرانرضاحیدریاستادیار پژوهشی، گروه پژوهشی سیاستهای کشاورزی و غذا، موسسه پژوهشهای برنامهریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعهی روستایی، تهران، ایرانJournal Article20260614Background and Purpose: National policy documents, including the Seventh Development Plan of the Islamic Republic of Iran, emphasize sustainable employment generation, the empowerment of rural women, and the strengthening of local economic infrastructures. Despite these policy priorities, the effectiveness of existing local markets has been constrained by structural inefficiencies, weak marketing systems, inadequate infrastructure, and limited institutional coordination. Given their substantial contribution to local economies, local markets are considered a key instrument for rural development. Nevertheless, the establishment and expansion of local markets for rural and nomadic women in Iran continue to face significant challenges. This situation highlights the need to identify the barriers and enabling factors affecting market development and to formulate effective operational strategies. Accordingly, this study aimed to evaluate the challenges associated with the establishment and development of local markets for micro-enterprises and cooperatives operated by rural and nomadic women in Iran.<br />Materials and Methods: A descriptive–analytical research design was employed, with SWOT analysis serving as the primary analytical framework. Data were collected through documentary and library research, complemented by a field survey using a researcher-developed questionnaire. The study population comprised 38 experts, including university faculty members, researchers, and specialists from relevant governmental organizations, of whom 26 participated in the survey. Internal and external factors were weighted and evaluated using the Internal Factor Evaluation (IFE) and External Factor Evaluation (EFE) matrices.<br />Findings: The results indicated that the total internal factor score was 2.43, with weaknesses (1.265) slightly outweighing strengths (1.165), reflecting relatively unfavorable internal conditions. Conversely, the total external factor score was 2.54 (opportunities = 1.457; threats = 1.085), indicating a comparatively favorable external environment. Based on the Internal–External (IE) matrix, local markets were positioned within the conservative (WO) strategic quadrant, with a composite score of 2.72. This finding suggests that policy interventions should primarily focus on mitigating internal weaknesses while capitalizing on existing external opportunities. The analysis identified several priority strategies for the establishment and expansion of local markets, including improving service provision and infrastructure, enhancing marketing capabilities and community participation, strengthening digital and virtual marketplaces, reducing intermediary dominance, improving site-selection processes, and addressing resistance to innovation and change. Furthermore, the study revealed several promising external opportunities, such as increasing urban demand for indigenous and healthy products, supportive national policies promoting local economic development, and the growing potential of rural tourism. <br />Conclusion: The effective utilization of these opportunities remains limited by inadequate physical and digital infrastructure, insufficient investment, weak managerial and marketing competencies among rural women, and the continued influence of profit-oriented intermediaries. Overall, the findings underscore the importance of adopting a participatory, cross-sectoral, and phased approach to local market development. Context-specific planning, targeted infrastructure investments, comprehensive women's empowerment initiatives, strengthened cooperative structures, and a transition in the government's role from direct intervention to facilitation and oversight are identified as critical prerequisites for the successful establishment, sustainability, and effectiveness of local markets in fostering balanced rural and nomadic development.سابقه و هدف: چارچوبهای سیاست ملی، از جمله برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، بر اشتغال پایدار، توانمندسازی زنان روستایی و گسترش زیرساختهای اقتصادی محلی تأکید دارند. با این حال، ناکارآمدیهای ساختاری، سیستمهای بازاریابی ضعیف، زیرساختهای ناکافی و هماهنگی نهادی محدود، اثربخشی بازارهای محلی موجود را کاهش داده است. بازارهای محلی به دلیل نقش مهم اقتصادی، جایگاه ویژهای در سیاستهای توسعهی روستایی دارند. ایجاد و توسعهی بازارهای محلی در ایران برای زنان روستایی و عشایر، آسان نیست. این امر، شناسایی موانع و عوامل تسهیلگر توسعهی این بازارها و ارائهی راهبردهای عملیاتی متناسب را ضروری ساخته است. در همین راستا، مطالعهی حاضر با هدف آسیبشناسی ایجاد و توسعهی بازارهای محلی برای کسب و کارهای خُرد و تعاونیهای زنان روستایی و عشایر ایران به نگارش درآمده است. <br />مواد و روشها: پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با بهرهگیری از روش تحلیل SWOT انجام شده است. دادهها از طریق مطالعات اسنادی و کتابخانهای و پیمایش میدانی با استفاده از پرسشنامهی محققساخته، گردآوری شدند. از 38 نفر جامعهی آماری شامل اساتید دانشگاه، پژوهشگران و کارشناسان دستگاههای اجرایی مرتبط، 26 نفر پرسشنامه را تکمیل کردند. عوامل شناساییشده در قالب ماتریسهای ارزیابی عوامل داخلی و خارجی، وزندهی و امتیازدهی شدند. <br />یافتهها: امتیاز کل عوامل داخلی 43/2 بود که نشان میدهد نقاط ضعف (با امتیاز 265/1) بر نقاط قوت (با امتیاز 165/1) غلبه دارند و شرایط داخلی، نسبتاً نامطلوب است. در مقابل، امتیاز کل عوامل خارجی 54/2 (نقاط فرصت: 457/1، نقاط تهدید: 085/1)، موید یک محیط خارجی نسبتاً مطلوب میباشد. بر اساس ماتریس تلفیقی، موقعیت بازارهای محلی در ناحیهی راهبردهای محافظهکارانه (WO) با امتیاز 72/2 قرار میگیرد و بیانگر آن است که اولویت سیاستگذار باید کاهش نقاط ضعف داخلی با استفاده از فرصتهای خارجی موجود باشد. در این راستا، جبران کمبود خدمات و زیرساختها، رفع ضعف مهارت بازاریابی و مشارکت ضعیف روستائیان، تقویت بازارهای مجازی و کاهش نفوذ واسطهها واصلاح مکانیابی نامناسب و مقاومت در برابر تغییرات را میتوان به عنوان مهمترین راهبردهای محافظهکاران در ایجاد و توسعهی بازارهای محلی قلمداد کرد. همچنین، یافتهها حاکی از وجود فرصتهای محیطی نسبتاً مناسب، از جمله افزایش تقاضای شهرنشینان برای محصولات بومی و سالم، حمایت اسناد بالادستی از اقتصاد محلی و ظرفیت گردشگری روستایی است.<br />نتیجهگیری: ضعفهای درونی نظیر کمبود زیرساختهای فیزیکی و دیجیتال، نبود سرمایهگذاری کافی، ضعف مهارتهای بازاریابی و مدیریتی زنان روستایی و نقش واسطههای سودجو، مانع بهرهبرداری مؤثر از این فرصتها شدهاند. در نهایت، مطالعه تأکید میکند که توسعهی موفق بازارهای محلی، مستلزم رویکردی مشارکتی، فرابخشی و مرحلهای است. انجام مطالعات بومپایه، سرمایهگذاری هدفمند در زیرساختها، اجرای برنامههای جامع توانمندسازی زنان، تقویت تعاونیها و تغییر نقش دولت به تسهیلگر و ناظر، از مهمترین الزامات ایحاد، توسعه، پایداری و اثربخشی این بازارها در مسیر توسعهی متوازن نواحی روستایی و عشایری کشور است.https://jead.gau.ac.ir/article_7796_f302ca9131842f381d2e3b32b7f81579.pdfدانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگانمطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی2821-097213120260522Barriers to the Utilization of Business Intelligence in Agricultural Production Cooperatives in Kermanshah Countyبازدارندههای بهرهگیری از هوش تجاری در تعاونیهای تولیدی کشاورزی شهرستان کرمانشاه137158779710.22069/jead.2026.24507.1953FAژیانویسی نژادگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.زهرااطهریگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.خدیجهمرادی قزلیگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.Journal Article20260204Rapid global transformations and the transition from traditional societies to information-based societies have compelled organizations to adopt new strategies in order to optimally exploit emerging opportunities and values. Business intelligence was recognized as a modern organizational strategy that facilitated decision-makers’ access to relevant information and supported evidence-based management. Agricultural production cooperatives, as productive economic entities, required such capabilities to analyze environmental information and data related to production, sales, and marketing in order to enhance effectiveness and competitiveness. However, effective utilization of business intelligence first required the identification of the barriers that impeded its implementation. Accordingly, the present study aimed to identify the barriers to the utilization of business intelligence in agricultural production cooperatives in Kermanshah County. The study employed a qualitative approach using a descriptive–analytical method. The study population consisted of managers and members of agricultural production cooperatives in Kermanshah County (N = 127), from whom 30 participants were purposively selected. Data were collected through individual semi-structured interviews and were analyzed using content analysis. The findings revealed that managerial and business intelligence governance weaknesses, financial and economic constraints, low levels of structural and organizational maturity, and deficiencies in technological infrastructure were the most significant barriers to business intelligence utilization in agricultural production cooperatives. The results suggested that addressing these barriers facilitated more effective utilization of business intelligence systems, improved decision-making processes, enhanced organizational performance, and strengthened competitive advantage in the market.با افزایش سریع تحولات جهانی و گذار از جامعه سنتی به جامعه اطلاعاتی، توجه به راهبردهای نوین برای استفاده بهینه از فرصتها و ارزشهای جدید، سازمانها را بیش از پیش ملزم به تحول نموده است. هوش تجاری یکی از راهبردهای نوین سازمانی است که با فراهم کردن دسترسی تصمیمگیرندگان به اطلاعات مرتبط، به سازمانها کمک میکند. تعاونیهای تولیدی کشاورزی به مثابه نهادی تولیدی، برای تحلیل اطلاعات محیطی و دادههای مربوط به تولید، فروش و بازاریابی با هدف دستیابی و اثربخشی، به این قابلیت و راهبرد نوین نیاز دارند. بهرهگیری از هوش تجاری در تعاونیها، در وهله اول نیازمند شناسایی عاملهای بازدارنده آن است. بنابراین، هدف پژوهش حاضر که با رویکرد کیفی و روش توصیفی – تحلیلی انجام شد، شناسایی عاملهای بازدارنده بهرهگیری از هوش تجاری در تعاونیهای تولیدی کشاورزی شهرستان کرمانشاه بود. جامعه مورد مطالعه مدیران و اعضای تعاونیهای تولیدی کشاورزی شهرستان کرمانشاه بودند (N=127) که 30 نفر از آنان به صورت هدفمند انتخاب شدند. به منظور گردآوری دادهها از مصاحبه نیمه ساختارمند فردی و برای تجزیه و تحلیل دادهها، از روش تحلیل محتوا استفاده شد. نتایج نشان داد که ضعف مدیریتی و حکمرانی هوش تجاری، محدودیتهای مالی و اقتصادی، ضعف بلوغ ساختاری و سازمانی و در نهایت ضعف زیرساختهای فناوری، مهمترین بازدارندههای بهرهگیری از هوش تجاری در تعاونیهای تولیدی کشاورزی بودند. یافتههای این پژوهش میتواند به مدیران و اعضای تعاونیهای تولیدی کشاورزی، برنامه ریزان و سیاستگذاران بخش تعاون در بهرهگیری از هوش تجاری و در پی آن تصمیمگیری مناسب، بهبود عملکرد و افزایش مزیت رقابتی در بازار، یاری رساند.https://jead.gau.ac.ir/article_7797_e1baf52bed6837852faf571546567ccf.pdf