تحلیل ابعاد اجتماعی و فرهنگی کارآفرینی روستایی: ارایه دو مدل تحلیلی برای کارآفرینی روستایی بر اساس بازخوانی اندیشه های آگوست کُنت

نوع مقاله: مقاله تحلیلی

نویسندگان

1 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشکده کشاورزی دانشگاه زابل

2 کارشناس تسهیلات بانک کشاورزی شعبه مرکزی شهرستان اسدآباد و دانشجوی دکترای دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج

چکیده

در این مقاله که با رویکردی نظری به انجام رسیده؛ بر اساس بازخوانی و تحلیل انتقادی از افکار جامعه‌شناس فرانسوی، آگوست کُنت، مفاهیمی همچون جامعه صنعتی، سازماندهی معنوی و مفهوم دهش، دو مدل تحلیلی به منظور تبیین موثرتر پدیده کارآفرینی در روستاها، ارایه گردیده است. در مدل نخست، به استخراج و تفکیک سه پارادایم حاکم بر ادبیات و متون کارآفرینی پرداخته شده: رویکرد دایره المعارفی، رویکرد سنخ‌شناسی و رویکرد فرهنگیِ مبتنی بر بستر. رویکرد آخر مبتنی است بر مفاهیم "جامعه صنعتی" و "معنویت سازمان‌دهنده" در نظام فکری کُنت. در مدل دوم، سه گونه کارآفرینیِ زمینه‌مند و سازگار با محیط‌های روستایی، یعنی «کارآفرینی بوم‌شناختی»، «کارآفرینی مبتنی بر سرمایه اجتماعی» و «کارآفرینی اجتماعی» به عناصر و مولفه‌های تشکیل‌دهنده‌شان تجزیه شده‌اند. کارآفرینی اجتماعی با بهره‌گیری از مفهوم معنویت سازمان‌دهنده در تقابل با بسیاری کارآفرینی‌های غیرقانونی و کژکارکردهای آن قرار می‌گیرد. کارآفرینی بوم‌شناختی، ماحصل همنوایی بالا با اجتماع و هنجارهای نوشکوفای زیست‌محیطیِ آن است. درواقع این نوع از کارآفرینی درپی تعدیل اثرات مخرب ایده‌های کارآفرینانه و حاکم کردن اخلاق زیست‌محیطی بر آنهاست. و سرانجام، کارآفرینی مبتنی بر سرمایه اجتماعی، از رهگذر تعدیلی در نظریه جامعه‌شناختی مبادله اجتماعی جهت سازگار نمودن آن با مبحث کارآفرینی روستایی، درپی پیوند میان شبکه‌ها و تعاملات محلی روستا، دین و سنت، با معادلات اقتصادی است. هدف اصلی مقاله، تاکیدی است بر گذار از ادبیات کارآفرینی روستاییِ غالب که بیشتر در حوزه اقتصاد تعریف می‌شود؛ به گونه‌ای از کارآفرینی روستایی که بر بستری از عوامل اجتماعی و فرهنگی شکل می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


1. آرون، ر. 1384 . مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه شناسی (متن کامل). ترجمه: باقر پرهام. تهران: انتشارات
علمی و فرهنگی.
2. آزادآرمکی، ت. 1387 . جامعه شناسی فرهنگ. تهران: نشر علم.
3. احمدپور داریانی، م.، مقیمی، م. 1389 . مبانی کارآفرینی. تهران: نشر فراندیش.
4. پیران، پ.، موسوی، م.، شیانی، م. 1385 . کارپایه مفهومی و مفهوم سازی سرمایه اجتماعی. فصلنامه علمی پزوهشی
.44-9 : رفاه اجتماعی، 23
5. فاین، ب. 1385 . سرمایه اجتماعی و نظریه اجتماعی. ترجمه: محمد کمال سروریان. تهران: پژوهشکده مطالعات
راهبردی.
6. کردنائیج، ا.، زالی، م.، هومن، ح.ع.، حسینی، ش. 1386 . ابزار سنجش ویژگی های شخصیتی کارآفرینان ایرانی.
تهران: ت ر ب ی ت مدرس.
7. ربیعی، ع.، صادق زاده، ح. 1390 . بررسی رابطه سرمایه اجتماعی بر کارآفرینی. فصلنامه علمی- پژوهشی رفاه
.221-191 : اجتماعی، 41
8. ریتزر، ج. 1384 . نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر. ترجمه: محسن ثلاثی. تهران: نشر علمی.
9. شریفزاده، ا.، حسینی، م. 1386 . سناریوهای بهسازی ترویج کشاورزی در جستجوی یک پارادایم نوین. تهران:
نشر آموزش کشاورزی.
10 . موحدی، ر.، یعقوبی فرانی، ا. 1391 . درآمدی بر کارآفرینی روستایی. همدان: نشر دانشگاه بوعلی سینا.
11 . شریف زاده، ا.، یدالله فارسی، ج.، مرادنژادی، ه.، و شریفی، م. 1388 . در: دانشنامه کارآفرینی. گروه نویسندگان.
تهران: بنیاد دانشنامه نگاری ایران و موسسه کار و تأمین اجتماعی.
12 . یشل، ر. 1391 . مبانی جامعه شناسی ارتباطات. ترجمه: کرامت الله راسخ. تهران: نشر نی.
13. Grebel, T., Pyka, A., and Hanusch, H. 2001. An evolutionary approach to the theory of
entrepreneurship, Germany: Department of Economics, University of Augsburg.
14. Hisrich, R., and Peters, M.P. 2002. Entrepreneurship. 5th edition, New York: Mc Graw Hill.
15. Johansson, E. 2000. Self-employment and liquidity constraints: evidence from Finland.
Scandinavian Journal of Economics, 102(1): 123-134.
16. Kaasa, A. 2009. Effects of different of social capital on innovative activity: Evidence from
Europe at the regional level, Technovation, 29: 218-233.
17. Kahan, D. 2013. Entrepreneurship in farming, FAO.
18. Licht, A., and Siegel, J.I. 2010. The Social Dimensions of Entrepreneurship
.Interdisciplinary Center Herzliya, Kanfe Nesharim St., Herzliya 46150, Israel.
19. McElwee, G. 2005. Developing entrepreneurial skills of farmers, ESOF series (SSPE-CT-
2005-006500), UK: University of Lincoln.
20. Meek, W.R., Pacheco, D.F., and York, J.G. 2010. The impact of social norms on
entrepreneurial action: Evidence from the environmental entrepreneurship context. Journal
of Business Venturing, 25: 493-509.
21. Poon, Jessie P.H., and et al., 2012. Social capital and female entrepreneurship in rural
regions: Evidence from Vietnam. Applied Geography, 35: 308-315.
22. Rightmyre, V. 2003. Missouri Rural Entrepreneurship Initiative (Columbia, SC: Community
Policy Analysis Centre, University of Missouri (Report R-2003-02).
23. Saxenian, A. 1994. Regional Advantage: Culture and Competition in Silicon Valley and
Route 128, Cambridge, MA: Harvard University Press.
24. Shahraki, H., Movahedi, R., and Yaghoubi Farani, A. 2016. From Arturo Escobar`s
development theory to Antony Giddens`s structuration theory: a social constructionist
analysis of rural entrepreneurship and multifunctional agriculture. Int. J. Agric. Resource.
Governance Ecol., 12: 406-426.
25. Shahraki, H., and Movahedi, R. 2017. Reconceptualizing rural entrepreneurship discourse
from a social constructionist perspective: A case study from Iran. Middle East Critique, 26:
79-100.
26. Sheth, N.R. 2010. The social context of entrepreneurship. The Journal of Entrepreneurship,
19(2): 99-108.
27. Swedberg, R. 2000. The social science view of entrepreneurship: Introduction and practical
applications. Oxford University Press, UK.
28. Thomas, P.L. 2004. Empowering Rural Communities through Entrepreneurship, Paper
presented at Conference Sponsored by USDA Rural Development, Tuskegee University,
Tuskegee, Alabama.
29. Thornton, P.H. 1999. The Sociology of Entrepreneurship. Annual Review of Sociology, 25:
19–46.
30. Thornton, P.H., Ribeiro-Soriano, D., and Urbano, D. 2011. Socio-cultural factors and
entrepreneurial activity: An overview. International Small Business Journal, 29(2): 105-118.
31. Ulhøi, J.P. 2005. The social dimensions of entrepreneurship, Technovation, 25: 939-946.